Դավութողլուի՝ դեպի Թուրքիա կանչի մասին

Իմբրոս և Թենեդոս (Գյոքչեադա և Բոզջաադա) կղզիները

Հիշո՞ւմ եք, որ ապրիլյան հայոց ցեղասպանության տարելիցի միջոցառումների ընթացքում թուրքական ԶԼՄ-ներում հայտնվեց մի անաղբյուր տեղեկություն այն մասին, որ Թուրքիան պատրաստվում է «օսմանցի հայերի ժառանգներին» թուրքական քաղաքացիություն տալ:
Մեզ համար (թեկուզ) թուրքական մերժողական քաղաքականության մեջ ամբողջությամբ տեղավորվող, բայց միևնույն է, բավական անսպասելի այդ քարոզչական քայլը, պարզվում է, արդեն փորձարկվել էր հույների վրա: Թուրքիայի ու Հունաստանի միջև հակամարտության մի կարևոր օղակն էլ Իմբրոս և Թենեդոս (թուրք.՝ Գյոքչեադա և Բոզջաադա) կղզիներն են: Մինչև 1960-ականները այդ կղզիների բնակչության մեծամասնությունը կազմում էին հույները: Սակայն թուրքական հանրապետության հետևողական հունաթափման քաղականության արդյունքում հույների մեծամասնությունը լքեց իր հայրենի կղզիները: Այսօր կղզիներում բնակվող հույների թիվը մի քանի հարյուր է ընդամենը: Էս երկու կղզիների ռազմավարական կարևորությունը հասկանալու համար բավական է նայել քարտեզին: Իմբրոսն ու Թենեդոսը հսկում են Դարդանելի ու Բոսֆորի նեղուցների ելքն ու մուտքը դեպի Էգեյան ու Միջերկրական ծովեր: Եւ պատահական չէ, որ կղզին հատուկ կարգավիճակ էր ստացել Լոզանի պայմանագրով, և հույները, չդիմանալով ճնշմանը, բավարարվել էին նրանով, որ առնվազն կղզիների հունական բնակչությունը չընկնի հույն-թուրքական բնակչության փոխանակման ծրագրի մեջ:

2000-ականներին թուրքական զինվորականության դեմ վարչապետ Էրդողանի սկսած «Բալյոզ» դատավարության ընթացքում հրապարակվեցին նյութեր, որտեղից պարզ էր դառնում, որ թուրք գեներալները նպատակաուղղված ջանացել են ազատվել կղզիներում հույների ներկայությունից՝ այդ քաղաքականությունը ընդունելով որպես «պետական գիծ»:

Հիմա էրդողանականները որոշել են հույներին մի քիչ շոյել: Գյոքչեադայում ուղիղ հիսուն տարի առաջ փակված հունական դպրոցը վերաբացել են (իմիջիայլոց, դպրոցի փակումը 1964թ. կղզու հունաթափման հիմնական պատճառներից էր): Իսկ անցյալ տարվա դեկտեմբերին, երբ Թուրքիայի արտգործնախարար Ա. Դավութողլուն մեկնէլ էր Աթենք, այնտեղ նա հանդիպում էր ունեցել նաև Իմբրոսի հույների ասոցիացիայի նախագահի հետ ու հրավիրել աշխարհով մեկ սփռված Իմրոսի ու Թենեդոսի 25000 հույներին դիմել Թուրքիայի քաղաքացիությունը նորից ստանալու համար:

Հետաքրքիր է, որ թուրքերը դրանով ոչինչ չեն կորցնում, և ընդհակառակը, սիրով օգտագործում են նմանատիպ քայլերն իրենց քարոզչության մեջ: Ինչ մնում է հույներին, ապա ակնհայտ է, որ ոչ այժմ, ոչ էլ մոտ ապագայում նրանք զանգավածաբար չեն վերադառնա մի երկիր, որտեղ մինչ օրս շարունակում են ազգային փոքրամասնությունների բռնաճնշումները՝ մամուլի էջերից ատելություն սերմանելուց մինչև բանտարկություն (հիշե՛նք Սևան Նշանյանին) և սպանություն (հիշե՛նք Հրանտ Դինքին), և որտեղ, փաստացի, իրենք ոչ մի բան չունեն ու պետք է սկսեն ամեն բան զրոյից:

Պատարագ Իմբրոսի ավերակ հունական եկեղեցիներից մեկում (2008թ.)
Պատարագ Իմբրոսի ավերակ հունական եկեղեցիներից մեկում (2008թ.)
Իմբրոսի պահպանված հունական եկեղեցիներից մեկը
Իմբրոսի պահպանված հունական եկեղեցիներից մեկը
189102_10150117047299791_714454790_6169533_6781432_n1
Իմբրոս կղզին այսօր
ada1
Իմբրոս կղզին այսօր

 

One comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s